ميشد . بعدا شمس الدين جوينى صدر الدين حمزه را بعنوان دفتردار ، يعنى ادارهء امور تمام دفاتر ديوان تعيين نمود . بطوريكه از نوشته محمد نخجوانى معلوم مىشود ، گاهى شغل دفتردارى از پدر به پسر منتقل ميگرديد . « 1 » اين دفاتر در اختيار كارمندى قرار داشتند كه « دفتردار » خوانده ميشد . كارمندى كه متصدى ثبت اسناد و وصولات و مخارج ديوان بود ، در كليّهء منابع دوران مغول بنام « بتكچى » مشهور است . تمام بتكچىها تابع بتكچى كلّ بودند كه « الغ بتكچى » خوانده ميشد . الغ بتكچى وظيفه نظارت بر تمام امور ديوان ، از جمله وصولات و مخارج را به عهده داشت . اهميت موقعيت الغ بتكچى از آنجا پيداست كه مردم براى حل مسائل گوناگون هميشه بوى مراجعه ميكردند . وصّاف علاوه بر اصطلاح الغ بتكچى اصطلاح كچيك بتكچى را نيز به كار ميبرد كه به معناى بتكچى كوچك است . « 2 » احتمال زياد ميرود كه اصطلاح كيچيك بتكچى فقط به معناى بتكچى - منشى به كار رفته كه تابع بتكچى ارشد مىباشد . محمد نخجوانى هنگام به كار بردن اصطلاح « بتكچى » و « الغ بتكچى » از بتكچى اردبيل ، بغداد ، تبريز ، مراغه ، سلماس ، سلطانيه ، همدان و غيره نام ميبرد . « 3 » واضح است كه در هر شهر اداره ماليه محل وجود

--> ( 1 ) - مراجعه كنيد : محمد نخجوانى ، كتاب ياد شده جلد دوم ، ص 126 - 132 . ( 2 ) - وصّاف ، كتاب ياد شده ، جلد چهارم ، ص 439 ؛ ع . ع . علىزاده ، تاريخ اجتماعى - اقتصادى ، ص 291 ( 3 ) - محمد نخجوانى . كتاب ياد شده ، جلد دوّم ، ص 44 ، 110 ، 113 ، 120 ، 158 ، 162 ، 201 ، 206 ، 220 ، 247 ، 249 ، 261 ، 263 ، 267 ، 278 ، 289 ، 298 ، 310 ، 314 ، 315